6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Neyi Düzenler?
Kısaca: 6458 sayılı Kanun neyi verir, neyi vermez
✅ Yapılabilir
- İkamet izni olmadan her 180 günde 90 güne kadar (madde 11) ve vize geçerli olduğu sürece (madde 20) kalmak.
- Altı ikamet izni türünden birini almak: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ikamet ve insan ticareti mağdurları için ikamet izni (madde 30).
- Taşınmaz sahibi olarak kısa dönem ikamet izni almak (madde 31, bent b): bir seferde en çok 2 yıl.
- İkamet iznini uzatmak: süre bitmeden 60 gün önce başvuru yapılır, karar çıkana kadar ülkede kalınabilir (madde 24).
- Kesintisiz 8 yıl ikamet izniyle kaldıktan sonra uzun dönem ikamet iznine geçmek (madde 42 ve 43); haklar vatandaşlarınkine yakındır (madde 44).
- Sınır dışı kararına, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde itiraz etmek (madde 53).
⛔ Yapılamaz
- İzin verilen süreden fazla kalmak: 10 günden fazla aşım sınır dışı gerekçeleri arasındadır (madde 54).
- Çalışma izni olmadan çalışmak (madde 54).
- Vize ve ikamet izni başvurusunda yanlış bilgi ve sahte belge kullanmak (madde 54).
- Uzun dönem ikamet izniyle askerlik yapmak, oy kullanmak, kamu görevi almak ve vergisiz araç getirmek (madde 44).
- Sağlık, eğitim veya zorunlu hizmet nedeni olmadan bir yıldan fazla kesintisiz yurt dışında kalmak: uzun dönem ikamet izni iptal edilir (madde 45).
- Mülteciler ve insani ikamet izni sahipleri için uzun dönem ikamet iznine geçmek (madde 42).
Bu, kanun metninin kısa bir özetidir. Ayrıntılar, madde alıntıları ve resmî metinlere bağlantılar aşağıdadır. Vizesiz kalış süresi vatandaşlığınıza bağlıdır, tutarları ve ülke listelerini ikincil düzenlemeler belirler; bu yüzden karar tarihinde kontrol edin.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, bir yabancının Türkiye’ye nasıl gireceğini, ikamet izni olmadan ne kadar kalabileceğini, hangi ikamet izni türlerinin bulunduğunu, ülkenin bir kişiyi ne zaman sınır dışı edebileceğini ve kararlara nasıl itiraz edilebileceğini belirleyen temel düzenlemedir. Aşağıda içeriği sade bir dille, maddelerden Türkçe alıntılarla anlatılmıştır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Kanun değiştirildiği için güncel metni resmî portaldan açın.
Kanun nerede yayımlandı
Kanun 4 Nisan 2013’te kabul edildi ve 11 Nisan 2013 tarihli, 28615 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Güncel metin: mevzuat.gov.tr, 6458 sayılı Kanun. 11 Nisan 2013 tarihli Resmî Gazete: resmigazete.gov.tr. Uygulamayı Göç İdaresi Başkanlığı yürütür, ikamet izni başvuruları e-İkamet sistemi üzerinden yapılır.
Kanunun yapısı
- Birinci Kısım (madde 1–4): amaç, kapsam, tanımlar ve kişinin işkence ya da insanlık dışı muamele göreceği ülkeye geri gönderilmesi yasağı.
- İkinci Kısım (madde 5–60): giriş ve çıkış, vize, ikamet izni, vatansızlar, sınır dışı ve geri gönderme merkezleri.
- Üçüncü Kısım (madde 61–95): uluslararası koruma: mülteciler, şartlı mülteciler, ikincil koruma.
- Dördüncü Kısım (madde 96–102): çeşitli hükümler; yargı yolu ve idari para cezaları dahil.
“Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir” (madde 1). Kanun, yabancıların Türkiye’ye girişi, kalışı ve çıkışı ile Türkiye’den koruma isteyenlere sağlanacak korumanın kapsamını ve uygulanmasını düzenler.
Giriş ve vizesiz kalış
Madde 5, ülkeye giriş ve çıkışın sınır kapılarından, geçerli pasaport veya yerine geçen belgeyle yapılmasını ister. Madde 7, girişine izin verilmeyenleri sayar: örneğin pasaportu, vizesi veya ikamet izni olmayanlar ve pasaportu izin verilen kalış süresinin bitiminden sonra altmış günden az geçerli olanlar. Madde 11 genel kuralı koyar: vizenin veya vize muafiyetinin sağladığı kalış süresi her yüz seksen günde doksan günü geçemez.
“Vizenin veya vize muafiyetinin Türkiye’de sağladığı kalış süresi, her yüz seksen günde doksan günü geçemez” (madde 11). Yani vize veya vizesiz rejimin verdiği kalış süresi, her yüz seksen günlük dönemde doksan günü aşamaz.
Bazı ülkelerin vatandaşları için ayrı vize kararları vardır; bu nedenle belirli bir uyruk için süre ayrıca kontrol edilmelidir.
İkamet izni: ne zaman zorunlu
Madde 19’a göre vize veya vize muafiyeti süresinden ya da doksan günden fazla kalacak olan kişi ikamet izni almak zorundadır. İzin, altı ay içinde kullanılmaya başlanmazsa geçersiz olur. Madde 30 altı türü sayar: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insani ikamet izni ve insan ticareti mağdurları için ikamet izni.
Kısa dönem ikamet izni (madde 31–33)
Çoğu gayrimenkul alıcısını ilgilendiren izin budur. Madde 31, bilimsel araştırma, Türkiye’de taşınmaz malı bulunması (bent “b”), ticari bağlantılar, turizm, tedavi, Türkçe kursu ve Cumhurbaşkanı kararıyla yatırım (bent “j”) gibi gerekçeleri sayar. Kısa dönem izin genellikle bir seferde iki yılı geçmez; “j” ve “k” bentlerinde beş yıla kadardır.
“Türkiye’de taşınmaz malı bulunanlar” (madde 31, bent b). Türkiye’de taşınmaz malı olan yabancılara kısa dönem ikamet izni verilebilir.
2024’te maddeye altıncı bir fıkra eklendi: bu iznin dayanağı olan taşınmazın niteliği ve değeri bakanlık tarafından belirlenir (değişiklik 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla yapıldı). Yani tutar kanunun kendisinde yer almaz; bakanlık kararlarından ve göç idaresinin portalından kontrol edilmelidir. Verilme koşulları (madde 32): seçilen gerekçeye uygun belgeler sunulur, konut standartlara uygun olmalıdır, istenirse sabıka kaydı belgesi gerekir ve adres bildirilir.
Aile, öğrenci ve uzun dönem ikamet izni
Madde 34–37 aile ikamet iznini, madde 38–41 öğrenci ikamet iznini düzenler. Uzun dönem ikamet izni madde 42–45’te anlatılır. Madde 43’e göre buna geçiş için en az sekiz yıl kesintisiz ikamet izniyle kalmak, son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli gelir, geçerli sağlık sigortası ve kamu düzenine tehdit oluşturmamak gerekir.
Madde 44’e göre uzun dönem ikamet izni sahipleri, askerlik yükümlülüğü, seçme ve seçilme hakkı, kamu görevi ve gümrük muafiyetli araç ithali hariç, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Cumhurbaşkanı bu hakları sınırlandırabilir. Madde 45’e göre kişi kamu düzenini veya güvenliğini ciddi biçimde tehdit ederse ya da sağlık, eğitim veya kendi ülkesindeki zorunlu hizmet nedeni olmadan bir yıldan fazla kesintisiz Türkiye dışında kalırsa izin iptal edilir.
Sınır dışı ve itiraz
Madde 54, sınır dışı kararının hangi hallerde alınacağını sayar; bunlar arasında girişte, vize veya ikamet izni alırken yanlış bilgi ya da sahte belge kullanmak, çalışma izni olmadan çalışmak, vize veya vizesiz kalış süresini on günden fazla aşmak, ikamet izni süresini on günden fazla ihlal etmek ve kamu düzenine tehdit vardır.
“Çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilenler” (madde 54). Hakkında sınır dışı kararı alınacaklar arasında çalışma izni olmadan çalışanlar da sayılmıştır.
Sınır dışı kararı, itiraz yolu açıklanarak yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. Madde 53’e (7533 sayılı Kanunla değişik hâliyle) göre kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Başvuru süresi dolana veya dava sonuçlanana kadar kişi, kendi rızası yoksa sınır dışı edilmez. Madde 25, ikamet izni reddedilirken aile bağlarının, ikamet süresinin ve çocuğun yararının dikkate alınmasını ister.
Pratikte ne yapmak faydalı
Önce gerekçeyi belirleyin: turizm, taşınmaz, eğitim, aile, çalışma. Sonra kanunun ilgili maddesini açıp koşulları okuyun; tutarları ve belge listelerini ikincil düzenlemelerde ve göç idaresinin portalında kontrol edin. Mersin’de daire alırken adım adım satın alma rehberini okuyun ve emlak kataloğundaki seçeneklere bakın. Yabancıların statüsüne ilişkin diğer kanunlara genel bakış “Yabancıların Türkiye’de kalışını hangi temel kanunlar düzenler” yazısındadır; gayrimenkul ile vatandaşlık kanununun ilişkisi için 5901 sayılı Kanun yazısını okuyun.
İkamet izninin uzatılması ve gerekçenin değişmesi
6458 sayılı Kanunun 24. maddesi ikamet izninin uzatılmasına izin verir. Uzatma başvurusu, sürenin bitiminden en erken altmış gün önce ve her hâlde süre dolmadan yapılır. Başvurana ücretsiz bir belge verilir ve başvuru hakkında karar verilene kadar, izin süresi dolsa bile kişi bu belgeye dayanarak ülkede kalabilir. Madde 23’e göre ikamet izni süresi, pasaportun geçerlilik süresinden en az altmış gün kısa olacak şekilde verilir.
Gerekçe değişirse, örneğin kişi kursu bitirdiyse veya daireyi sattıysa, madde 29 uyarınca yeni amaca uygun yeni bir ikamet izni isteyebilir. Türler arası geçişin usulünü yönetmelik belirler. 20. maddenin “c”, “ç”, “d” ve “e” bentlerine göre ikamet izninden muaf olanlar (diplomatlar ve uluslararası kuruluş çalışanları) için bu statünün bitiminden sonra başvuru için on günlük süre işler.
Çalışma ve ikamet izni
İkamet izni ile çalışma izni farklı belgelerdir. 6458 sayılı Kanunun 27. maddesi, geçerli çalışma izninin ikamet izni sayılacağını söyler. İzinsiz çalışma madde 54’te sınır dışı gerekçeleri arasında anılır. Bu nedenle Türkiye’de çalışmak isteyenler, daire sahibi ikamet iznine güvenmek yerine 6735 sayılı Kanun uyarınca ayrıca izin almalıdır.
Sonuç
6458 sayılı Kanun yabancının kalışının sınırlarını belirler: ikamet izni olmadan yüz seksen günde doksan gün, altı ikamet izni türü, uzun dönem izin sahiplerinin hakları ve sınır dışı gerekçeleri. Özetlere güvenmeyin: maddeleri resmî portalda okuyun ve değişiklikleri kontrol edin. Bölümün diğer soruları “Türkiye Kanunları” sayfasındadır.
Bu yazı avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Bilgiler 21 Ekim 2026 itibarıyla 6458 sayılı Kanun metnine göre kontrol edilmiştir.
Site komplekslerinin fotoğrafları site sahibinin izniyle kullanılmıştır.
