Yabancıların Türkiye’de Kalışını Hangi Ana Kanunlar Düzenler?
Kısaca: yabancı Türkiye’de neler yapabilir, neler yapamaz
✅ Yapılabilir
- Geçerli pasaportla girmek ve her 180 günde 90 güne kadar ikamet izni olmadan kalmak (6458 sayılı Kanun, madde 5, 11 ve 20).
- İkamet izni alarak 90 günden uzun kalmak (madde 19). Gerekçeler arasında taşınmaz, eğitim, aile, ticari bağlantı, Türkçe kursu, tedavi ve yatırım vardır (madde 31).
- Ülkenizin vatandaşlığı Cumhurbaşkanının listesindeyse ve sınırlar içinde taşınmaz satın almak (2644 sayılı Kanun, madde 35) (hangi ülkelerin listede olduğu: aşağıdaki açılır kutuya bakın).
- İkamet izninin bitmesinden 60 gün önce uzatma başvurusu yapmak ve karar verilene kadar ülkede kalmak (madde 24).
- Vatandaşlık istemek: 5 yıllık ikametle genel yol, 3 yıllık evlilikle yol ve yatırımcılar için özel koşullar (5901 sayılı Kanun, madde 11, 12 ve 16).
- Devlet organlarının kararlarına idare mahkemesinde itiraz etmek; sınır dışı kararına 7 gün içinde (madde 53).
⛔ Yapılamaz
- İkamet izni olmadan 90 günden uzun kalmak. Sürenin 10 günden fazla aşılması sınır dışı etme gerekçeleri arasındadır (madde 54).
- Çalışma izni olmadan çalışmak: ikamet izni onun yerini tutmaz (6735 sayılı Kanun; izinsiz çalışma madde 54’te sayılmıştır).
- Bir daire almanın tek başına Türkiye’de yaşama hakkı verdiğini sanmak: ikamet izni gerekir.
- Yanlış bilgi veya sahte belge sunmak: bu sınır dışı etme gerekçesidir (madde 54), vatandaşlıkta ise kararın iptal gerekçesidir (5901 sayılı Kanun, madde 31).
- Askerî ve korunan bölgelerde ve sınırların üzerinde taşınmaz almak: ilçe alanının yüzde 10’u ve kişi başına 30 hektar (2644 sayılı Kanun, madde 35).
- İkamet iznini makul bir gerekçe olmadan 10 günden fazla geçirmek: bu da sınır dışı etme gerekçesidir (madde 54).
Bu, kanun metninin kısa bir özetidir. Ayrıntılar, madde alıntıları ve resmî metinlere bağlantılar aşağıdadır. Vizesiz kalış süresi vatandaşlığınıza bağlıdır, tutarları ve ülke listelerini ikincil düzenlemeler belirler; bu yüzden karar tarihinde kontrol edin.
Yabancıların taşınmaz almasına izin veren listede hangi ülkeler var? (açmak için tıklayın)
Kanun ne diyor. 2644 sayılı Kanunun 35. maddesinde ülke adı yoktur. Cumhurbaşkanının belirlediği ülkelerin yabancı vatandaşlarının taşınmaz edinebileceği ve Cumhurbaşkanının edinimi ülke, kişi, bölge, süre, tür ve alan bakımından sınırlandırabileceği veya yasaklayabileceği yazılıdır. Liste kanun metninde değil, bir karar olarak vardır.
Resmî kılavuzlar ne diyor. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün (TKGM) kılavuzları, vatandaşlarının taşınmaz edinebileceği yaklaşık 183 ülkeyi anar (TKGM kılavuzu). Taşınmaz yoluyla vatandaşlık hakkındaki TKGM kılavuzunda Suriye vatandaşlarının Türkiye’de taşınmaz edinemeyeceği yazılıdır (TKGM kılavuzu, 2021 baskısı).
Neyi bulamadık. Ülkelerin tam resmî listesini ayrı bir tablo olarak açık erişimde bulamadık. Kaynaklar çelişiyor: 183, 184 ve 195 rakamları geçiyor. Bu yüzden kendi listemizi yayımlamıyoruz ve bloglardaki listeleri aktarmıyoruz. Vatandaşlığınızı doğrudan kontrol edin.
Kaporadan önce ülkenizi nasıl kontrol edersiniz:
- Herhangi bir tapu müdürlüğüne sorun: çalışanlar güncel listeyi sistemlerinde görür.
- tkgm.gov.tr adresinde TKGM’ye veya Your Key Türkiye portalında sorun.
- Türkiye’de çalışan bir avukattan cevabı yazılı teyit etmesini isteyin.
- Cevabı tarihiyle saklayın: Cumhurbaşkanı listeyi değiştirebilir.
Bir yabancı Türkiye’de yaşamak, orada daire almak ya da yılda birkaç ay gelmek istediğinde tek bir kanunla değil, giriş, kalış süresi, çalışma, vatandaşlık ve mülkiyeti düzenleyen bir dizi düzenlemeyle karşılaşır. Yabancıların Türkiye’de kalışı ile ilgili kanunlar Türkçe yazılmış ve resmî portallarda yayımlanmıştır; bu yüzden aşağıda ana olanları topladık, her birinin neden sorumlu olduğunu açıkladık ve metnin nerede bulunacağını gösterdik.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Herhangi bir karardan önce güncel metni resmî sitede kontrol edin: Türkiye’de değişiklikler düzenli olarak yapılır.
Türkiye’de kanunlar nerede yayımlanır
Kanunların güncel metinleri Mevzuat Bilgi Sisteminde, mevzuat.gov.tr adresinde yer alır. Her kanunun ve sonraki değişikliklerin ilk yayımı Resmî Gazete’de çıkar. Göç işlerini Göç İdaresi Başkanlığı, vatandaşlık ve nüfus kayıtlarını Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü (NVİ) yürütür.
Yabancıların Türkiye’de kalışını düzenleyen ana kanunlar
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu
Bu ana düzenlemedir. Kanun 4 Nisan 2013’te kabul edilmiş ve 11 Nisan 2013’te Resmî Gazete’de 28615 sayısıyla yayımlanmıştır. 1. madde, yabancıların Türkiye’ye girişi, kalışı ve çıkışı ile koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın usul ve esaslarını düzenlediğini söyler. Vizesiz kalış sürelerini, ikamet izni türlerini, sınır dışı etme gerekçelerini ve itiraz usulünü o belirler. Ayrıntılı çözümlemeyi 6458 sayılı Kanun neyi düzenler yazısında verdik. Resmî portaldaki metin: mevzuat.gov.tr, 6458 sayılı Kanun.
Bu kanun, 1950 tarihli 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun’un yerini aldı: 6458 sayılı Kanunun 124. maddesi bu düzenlemeyi açıkça yürürlükten kaldırır.
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu
Kanun 29 Mayıs 2009’da kabul edilmiş ve 12 Haziran 2009’da Resmî Gazete’de 27256 sayısıyla yayımlanmıştır. Vatandaşlığın nasıl kazanıldığını ve kaybedildiğini belirler: doğumla, yetkili makam kararıyla, evlilik ve evlat edinme yoluyla ve istisnai hâllerde. Yatırımcılara ilişkin kurallar da ondan çıkar: 12. madde, 6458 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca yatırımcı olarak ikamet izni alan yabancıları istisnalar arasında sayar. Çözümleme 5901 sayılı Kanun neyi düzenler yazısında. Metin: mevzuat.gov.tr, 5901 sayılı Kanun.
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu
Yabancıların çalışma izinlerini düzenler. Daha önce bunu 4817 sayılı Kanun yapıyordu ve eski rehberlerde hâlâ anılır. Önemli pratik sonuç: ikamet izni tek başına çalışma hakkı vermez, ayrı bir izin gerekir. 6735 sayılı Kanun aynı zamanda 6458 sayılı Kanunu da değiştirdi; özellikle 31. maddeye yatırımcılar için bir ikamet izni gerekçesi ekledi.
2644 sayılı Tapu Kanunu
Kanun, taşınmaz haklarının kim tarafından ve nasıl tescil edileceğini belirler ve yabancılar için koşulları koyan 35. maddeyi içerir. 6458 sayılı Kanunun 31. maddesi onunla bağlantılıdır: Türkiye’de taşınmazı bulunan yabancılar kısa dönem ikamet izni alabilir. Daha fazlası 2644 sayılı Kanun neyi düzenler yazısında ve Yabancıların taşınmaz alımını hangi kanunlar düzenler incelemesindedir.
Yabancıları ilgilendiren ek kanunlar
- Anayasa. 16. madde, yabancıların temel haklarının kanunla, ancak milletlerarası hukuka uygun olarak sınırlanabileceğini söyler.
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu Türk vatandaşlarının çıkış ve giriş belgelerine ilişkindir.
- 4721 sayılı Medeni Kanun ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu, yabancılık unsuru taşıyan aile ve miras konularında hangi hukukun uygulanacağını belirler.
- 6098 sayılı Borçlar Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu sözleşmeleri ve şirketleri düzenler.
- 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu yabancı yatırımcıların hukuki rejimini belirler.
- Vergi kanunları, öncelikle gelir vergisine ilişkin 193, kurumlar vergisine ilişkin 5520 ve vergi usulüne ilişkin 213 sayılı Kanunlar, mükelleflerin, yerleşik olmayanlar dâhil, yükümlülüklerini belirler.
Hangi kanunların size uygulanacağı taşınma amacınıza bağlıdır. Turist için ana kanun 6458 sayılı Kanun olmaya devam eder, daire sahibi için 2644 sayılı Kanun eklenir, çalışan yabancı için 6735 sayılı Kanun, vatandaşlığı hayal edenler için 5901 sayılı Kanun.
Bu kanunlar pratikte nasıl kullanılır
Kullanıcının üç şeyi anlaması gerekir. Birincisi, kanun genel kuralları verir; ayrıntılar (tutarlar, belge listeleri, formlar) ikincil düzenlemelerde yer alır: Cumhurbaşkanı kararları, yönetmelikler ve bakanlık emirleri. İkincisi, vizesiz kalış süresi vatandaşlığa bağlıdır ve ayrı kararlarla belirlenir. Üçüncüsü, bir maddenin güncel hâli, bir blogun ya da emlakçının aktardığından farklı olabilir: kanunu resmî portalda kendiniz açıp okuyun.
Mersin’de daire seçiyorsanız gayrimenkul kataloğuna bakın; satın almadan önce yabancılar için adım adım satın alma rehberimizi ve müteahhit kontrolü yazısını okuyun.
İkincil düzenlemeler ve Cumhurbaşkanı kararları
Kanun çerçeveyi belirler, somut tutarları ve listeleri ise çoğu zaman başka düzenlemeler belirler. Alıntıladığımız metinlerden üç örnek. 6458 sayılı Kanunun 31. maddesinde yatırımcılara, «Cumhurbaşkanınca belirlenecek kapsam ve tutarda» yatırım yapmaları hâlinde ikamet izni verilir. Aynı maddenin altıncı fıkrası, ikamet izni verilmesine esas olacak taşınmazın niteliğini ve değerini Bakanlığın belirlediğini söyler. 2644 sayılı Kanunun 35. maddesinde ise vatandaşları taşınmaz edinebilecek ülkelerin listesini Cumhurbaşkanı belirler. Yani tek kanun yetmez: atıf yaptığı kararları da okumak ve tarihlerini kontrol etmek gerekir.
Kanunlar nasıl değişti
Kanunları donmuş saymak olmaz. 6458 sayılı Kanun 6735 (2016), 7196 (2019) ve 7533 (2024) sayılı Kanunlarla tamamlandı. 5901 sayılı Kanun 2017’de 7039 sayılı Kanunla değiştirildi: örneğin aranan ikamet süresi içinde yurt dışında geçirilebilecek süre altı aydan on iki aya çıkarıldı. 2644 sayılı Kanun 2005, 2009, 2012, 2018 ve 2019’da değiştirildi. Değişikliklerin geçmişi mevzuat.gov.tr adresinde görünür: her maddenin yanında parantez içinde kanun ve değişiklik tarihi yazılıdır.
Sık sorulan sorular
Türkiye’de yaşamak için taşınmaz sahibi olmak yeterli mi?
Hayır. Mülkiyet bir daireye sahip olma hakkı verir, ikamet etme hakkı vermez. 6458 sayılı Kanunun 19. maddesine göre vize veya vizesiz kalış süresinden ya da doksan günden fazla kalacak kişi ikamet izni almak zorundadır. Taşınmaz sahibi olmak 31. maddede kısa dönem ikamet izni gerekçeleri arasında sayılır, ancak izin ayrıca alınmalıdır.
İki ay için geliyorsam ikamet izni gerekir mi?
20. maddenin «a» bendine göre, vizeyle veya vizesiz doksan güne kadar gelenler, vize veya vizesiz rejim süresince ikamet izninden muaftır. Kendi vatandaşlığınız için süreyi ayrıca kontrol edin.
Değişiklikleri nerede takip edebilirim?
Resmî Gazete’de ve mevzuat portalında. Göç idaresi ve tapu kadastro haberlerine abone olmak da yardımcı olur; bölümümüzde bilginin ne zaman kontrol edildiğini belirteceğiz. Bölüm listesinin 16 ve 17. soruları sürümlerin kontrolüne ayrılmıştır.
Kontrol listesi: kanunlara göre durumunuzu nasıl kontrol edersiniz
- Amacı belirleyin: turizm, taşınmaz, çalışma, eğitim, aile, yatırım.
- Amacınızdan sorumlu kanunu yukarıdaki listeden bulun.
- mevzuat.gov.tr’de güncel metni açın ve ilgili maddeleri okuyun.
- Cumhurbaşkanı veya bakanlık kararına atıf olup olmadığına bakın ve onu bulun.
- Son değişiklik tarihini kontrol edin ve anlatımı okuduğunuz tarihle karşılaştırın.
- Bağlantıyı ve kontrol tarihini saklayın; şüphe varsa bir avukata veya göç idaresine sorun.
Sonuç
Yabancının Türkiye’deki hukuki statüsünün temeli üç düzenlemeden oluşur: kalışa ilişkin 6458 sayılı Kanun, vatandaşlığa ilişkin 5901 sayılı Kanun ve taşınmaza ilişkin 2644 sayılı Kanun; çevresinde çalışma, vergi, sözleşme ve aileye ilişkin kanunlar durur. Metni resmî portallarda okuyun, sürüm tarihini karşılaştırın ve önemli kararlarda Türkiye’de çalışan bir avukattan yararlanın. «Türkiye Kanunları» bölümünün diğer sorularını sırayla çözümlüyoruz; liste Türkiye Kanunları sayfasında toplanmıştır.
Bu yazı avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Bilgiler 21 Ekim 2026 tarihinde kanun metinlerine göre kontrol edilmiştir.
Fotoğraf: Dosseman (CC BY-SA 4.0), Wikimedia Commons; site fotoğrafları sitenin sahibinin izniyle kullanılmıştır.
