İkamet İzni Alındıktan Sonra Hangi Haklar Doğar?
Kısaca: ikamet izni neyi verir, neyi vermez
✅ Yapılabilir
- İzin süresince Türkiye’de hukuka uygun olarak kalmak; kısa dönem ikamet izni bir seferde en çok 2 yıl verilir (6458 sayılı Kanun, madde 31).
- İzni uzatmak: süre bitmeden 60 gün önce ve her hâlde süre dolmadan başvuru; karar çıkana kadar kalmak (madde 24).
- Eş ve çocuklar için bir seferde 3 yıla kadar aile ikamet izni almak; çocuklar öğrenci ikamet izni olmadan 18 yaşına kadar okula gider (madde 34 ve 35).
- Kalış amacı değiştiyse gerekçeyi değiştirmek (madde 29).
- Uzun dönem statü ve vatandaşlık için ikamet süresi biriktirmek (madde 28; 5901 sayılı Kanun, madde 15).
⛔ Yapılamaz
- Çalışma izni olmadan çalışmak: ikamet izni onun yerini tutmaz (madde 54, 6735 sayılı Kanun).
- Oy vermek ve kamu görevinde çalışmak: bunlar vatandaşların haklarıdır (Anayasa, madde 67 ve 70).
- Sürenin etkilenmeden uzun süre yurt dışında kalmak: yılda 6 aydan veya 5 yılda 1 yıldan fazla kalış kesinti sayılır (madde 28).
- İkamet izninin Cumhurbaşkanının ülkeler listesi dışında taşınmaz alma hakkı verdiğini beklemek (2644 sayılı Kanun, madde 35).
Bu, kanun metninin kısa bir özetidir. Ayrıntılar, madde alıntıları ve resmî metinlere bağlantılar aşağıdadır. Vizesiz kalış süresi vatandaşlığınıza bağlıdır, tutarları ve ülke listelerini ikincil düzenlemeler belirler; bu yüzden karar tarihinde kontrol edin.
İkamet iznini alan yabancı, izin süresince Türkiye’de bulunma hakkını hukuka uygun biçimde kazanır, ancak genellikle beklenen bütün hakları kazanmaz. İkamet izni olan yabancının Türkiye’deki hakları 6458 sayılı Kanunda anlatılır: kanun, iznin nasıl uzatılacağını, ülkeye kimlerin getirilebileceğini, ikamet süresinin nasıl hesaplandığını ve ikamet hakkının ne zaman kaybedildiğini belirler. Aşağıda kanunun doğrudan söylediği toplanmış ve ikamet izninin vermedikleri gösterilmiştir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Harç tutarlarını, belge listelerini ve ayrı ikamet izni türlerinin koşullarını ikincil düzenlemeler ve göç idaresinin sitesi belirler.
Kanun nerede yayımlandı
6458 sayılı Kanun 4 Nisan 2013’te kabul edildi ve 11 Nisan 2013 tarihli, 28615 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı: mevzuat.gov.tr. İkamet izni başvuruları e-İkamet üzerinden yapılır, kuralları Göç İdaresi Başkanlığı yayımlar.
İzin süresince hukuka uygun kalma hakkı
İkamet izni bir süre için ve belirli bir amaçla verilir; madde 23’e göre süre, pasaportun geçerlilik süresinden en az altmış gün kısa olacak şekilde belirlenir. Kısa dönem ikamet izni için madde 31, bir seferde en çok iki yıl süreye izin verir. İzin her kişiye ayrı ve kalış amacına uygun olarak verilir.
İzni uzatma ve karar çıkana kadar kalma hakkı
Madde 24, ikamet izninin uzatılmasına izin verir. Uzatma başvurusu, sürenin bitiminden altmış gün önce ve her hâlde süre dolmadan yapılır. Başvurana ücretsiz bir belge verilir ve karar verilene kadar, izin süresi dolmuş olsa bile kişi bu belgeye dayanarak ülkede kalabilir.
“Bu yabancılar, ikamet izni süreleri sona ermiş olsa dahi haklarında karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye’de ikamet edebilir” (madde 24). Uzatma için başvuranlar, izin süresi bitmiş olsa bile karar verilene kadar verilen belgeyle Türkiye’de kalabilir.
Aileyi Türkiye’ye getirme hakkı
Madde 34, ikamet izni olan kişinin eşine ve küçük ve bağımlı çocuklarına, bir seferde üç yılı geçmemek ve onları “destekleyen” kişinin ikamet izni süresinden uzun olmamak üzere aile ikamet izni verilmesine izin verir. Destekleyen için koşullar madde 35’te yer alır: aile için asgari ücretten az olmayan ve her aile üyesi için asgari ücretin üçte birinden az olmayan gelir, sağlık normlarına uygun konut ve herkes için sağlık sigortası, son beş yılda aileye karşı suçlardan sabıkasızlık belgesi, Türkiye’de ikamet iziniyle en az bir yıl ikamet ve adres kayıt sistemine kayıt. Aile ikamet izni, on sekiz yaşından küçük çocuğa öğrenci ikamet izni olmadan ilk ve orta öğretimde okuma hakkı verir (madde 34, dördüncü fıkra).
İkamet izni çalışma, araştırma veya madde 35’te sayılan gerekçelerle verilmişse bir yıllık ikamet şartı uygulanmaz. Yabancı bir Türk vatandaşıyla evliyse o da bu şarttan muaftır. Boşanma ve “destekleyen”in ölümü de öngörülmüştür: Türk vatandaşıyla evlilikte aile ikamet iziniyle üç yıl geçtikten sonra boşanmada kısa dönem ikamet izni alınabilir, destekleyenin ölümünde ise kısa dönem izin bu süre aranmadan verilir (madde 34).
İkamet süresi nasıl hesaplanır
İkamet izninin süresi uzun dönem izne geçiş ve vatandaşlık için önemlidir. 6458 sayılı Kanunun 28. maddesi, zorunlu kamu hizmeti, öğrenim ve sağlık durumları dışında, yılda altı aydan veya son beş yılda toplam bir yıldan fazla Türkiye dışında kalmanın ikamette kesinti sayılacağını söyler. Kesintiden sonra önceki süreler sayılmaz. Kesintisiz sürenin hesabında öğrenci ikamet izinleri yarım, diğerleri tam sayılır.
“Bir yılda toplam altı ayı geçen veya son beş yıl içinde toplam bir yılı aşan Türkiye dışında kalışlar ikamette kesinti sayılır” (madde 28). Bir yılda altı aydan veya son beş yılda bir yıldan fazla Türkiye dışında kalmak ikamette kesinti sayılır.
Gerekçeyi değiştirme hakkı
Madde 29, ikamet izninin gerekçesi sona ermişse ya da başka bir gerekçe doğmuşsa yabancının yeni amaca uygun ikamet izni isteyebileceğini söyler. Madde 22, başvuruların doğrudan müdürlüğe yapılabileceği durumları sayar; örneğin gerekçe değiştiğinde ve aile ikamet izninden kısa dönem izne geçişte. Geçişlerin usulünü yönetmelik belirler. Taşınmaz sahibiyseniz gerekçe 31. maddenin “b” bendinde anlatılmıştır (ayrıntılar 6458 sayılı Kanun yazısında).
İkamet izninin vermedikleri
- Çalışma hakkı. İkamet izni çalışma izninin yerini tutmaz: izinsiz çalışma sınır dışı gerekçeleri arasındadır (madde 54), iznin koşullarını 6735 sayılı Kanun belirler. Madde 27 yalnızca tersini söyler: geçerli çalışma izni ikamet izni sayılır.
- Oy verme ve kamu hizmeti hakkı. Bu haklar vatandaşlara aittir (Anayasa, madde 67 ve 70). Bazı kamusal hakları kanun uzun dönem ikamet izni sahiplerine de doğrudan vermez (madde 44).
- Vatandaşlık. İkamet izni vatandaşlık hakkı vermez, ancak üzerindeki hukuka uygun ikamet süresi başvuruda dikkate alınır (5901 sayılı Kanun, madde 15).
- Liste dışında taşınmaz alma hakkı. Ülkeler listesini Cumhurbaşkanı belirler (2644 sayılı Kanun, madde 35), ikamet izni onu değiştirmez.
Dernekler ve diğer haklar
Türkiye’de ikamet hakkı olan yabancı gerçek kişiler dernek kurabilir ve kurulmuş derneklere katılabilir (Medeni Kanun, madde 93). Bankalar, sağlık ve kira listenin ayrı yazılarında ele alınacaktır.
İkamet izni ne zaman kaybedilir
Ret veya iptalde aile bağları, ikamet süresi ve çocuğun yararı dikkate alınmalıdır (madde 25) ve karar, itiraz yolu açıklanarak yabancıya veya avukata tebliğ edilir. Madde 54, haklı neden olmadan ikamet izni süresini on günden fazla ihlal etmeyi ve ikamet izninin iptalini sınır dışı gerekçeleri arasında sayar. Sınır dışı hakkında ayrıntılar 6458 sayılı Kanun yazısındadır. Uzun dönem ikamet izni sahiplerinin haklarını No. 14 yazısında, ikamet izni olmadan hakları No. 11 yazısında ele alıyoruz.
Sonuç
İkamet izni, izin süresince Türkiye’de hukuka uygun kalma, izni uzatma ve karar çıkana kadar kalma, aileyi getirme ve çocukları okula gönderme, gerekçeyi değiştirme ve uzun dönem statü için süre biriktirme hakkı verir. Çalışma izninin yerini tutmaz, seçme ve seçilme hakkı vermez ve taşınmaz alımı için ülkeler listesini kaldırmaz. Bölümün diğer sorularını “Türkiye Kanunları” sayfasında okuyun.
Bu yazı avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Bilgiler 21 Ekim 2026 itibarıyla 6458 sayılı Kanun metnine göre kontrol edilmiştir.
Fotoğraf: Zeynel Cebeci (CC BY-SA 4.0), Wikimedia Commons; site komplekslerinin fotoğrafları site sahibinin izniyle kullanılmıştır.
