Belirli Bir Kanun Maddesinin Bugün Yürürlükte Olup Olmadığı Nasıl Kontrol Edilir?
Kısaca: kanun maddesinin yürürlükte olduğu nasıl kontrol edilir
✅ Yapılabilir
- Metni mevzuat.gov.tr’de açmak ve parantez içindeki notları bulmak: Değişik (değiştirilmiş), Ek (eklenmiş), Mülga (kaldırılmış), İptal (Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş).
- Alttaki dipnotları okumak: hangi ifadenin hangi kararla değiştirildiğini gösterirler.
- Son değişikliğin yürürlük tarihini kontrol etmek.
- Maddenin atıf yaptığı Cumhurbaşkanı ve bakanlık kararlarını bulmak.
- Kontrol tarihini yazmak ve bağlantıyı ya da PDF’yi saklamak.
⛔ Yapılamaz
- Mülga notu olan maddeyi yürürlükte saymak: numara kalır, metin yoktur.
- Kanunun kabul tarihini yürürlük tarihiyle karıştırmak.
- Tutarları ve listeleri kararları kontrol etmeden kanundan almak: bunları ayrı düzenlemeler belirler.
- Üçüncü taraf sitelerdeki eski kanun kopyalarına dayanmak.
Bu, kanun metninin kısa bir özetidir. Ayrıntılar, madde alıntıları ve resmî metinlere bağlantılar aşağıdadır. Vizesiz kalış süresi vatandaşlığınıza bağlıdır, tutarları ve ülke listelerini ikincil düzenlemeler belirler; bu yüzden karar tarihinde kontrol edin.
Bir kanun maddesini anlatımdan okumak yetmez: değiştirilmiş, kaldırılmış olabilir ya da henüz yürürlüğe girmemiş olabilir. Türk kanun maddesinin yürürlükte olup olmadığının nasıl kontrol edileceği, resmî portaldaki metinde doğrudan görülen birkaç işaretle anlaşılabilir. Aşağıda kontrol sırası, bölümde incelediğimiz gerçek kanunlardan örneklerle gösterilmiştir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Karar pahalıysa metni ve kontrol tarihini bir avukata gösterin.
Adım 1. Metni resmî portalda açın
Güncel metinler mevzuat.gov.tr‘de yer alır. Kanunu numarasıyla bulun, örneğin 6458 sayılı Kanun: mevzuat.gov.tr, 6458 sayılı Kanun. Hukuk bürolarının ve rehberlerin sitelerindeki kopyaları ana kaynak olarak kullanmayın: geride kalırlar.
Adım 2. Maddenin yanındaki parantez içi notları okuyun
Değişen her maddede parantez içinde ona ne olduğu ve ne zaman olduğu yazılıdır. Bilmeniz gereken Türkçe sözcükler:
- Değişik: madde değiştirilmiştir. Örnek: 6458 sayılı Kanunun 53. maddesinde 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla değişikliğe ilişkin not vardır.
- Ek: eklenmiştir. Örnek: 2644 sayılı Kanunun ek madde 4’ü 7 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanunla eklenmiştir.
- Mülga: kaldırılmıştır. Örnek: 6458 sayılı Kanunun 103–120. maddeleri 2 Temmuz 2018 tarihli 703 sayılı KHK ile kaldırılmıştır; bu nedenle numaralarını görürsünüz ama orada metin yoktur.
- İptal: Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir. Örnek: 6458 sayılı Kanunun 21. maddesinde, 25 Ocak 2023 tarihli Anayasa Mahkemesi kararıyla (E.2020/30, K.2023/12) başvuruları alan aracılara ilişkin bazı cümleler iptal edilmiştir.
Adım 3. Sayfanın altındaki dipnotlara bakın
Dipnotlar, tam olarak hangi ifadenin değiştirildiğini açıklar; örneğin “Bakanlar Kurulu” sözcüklerinin 703 sayılı KHK ile “Cumhurbaşkanı” sözcüğüyle değiştirildiğini (6458 sayılı Kanunun maddelerinde bu defalarca yapılmıştır). Bu sayede mevcut metnin eski organların değil Cumhurbaşkanının yetkisinden söz ettiği anlaşılır.
Adım 4. Yürürlük tarihini kontrol edin
Bazı değişiklikler hemen yürürlüğe girmez. Medeni Kanundan örnek: 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun, mal satışına ilişkin maddeye elektronik portala dair sözcükler ekledi ve dipnot, bu sözcüklerin üç ay sonra, 31 Ekim 2026’da, 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete (sayı 33326) sayısına atıfla yürürlüğe gireceğini bildirir. O tarihe kadar eski usul uygulanır. Kanunun yürürlüğe ilişkin son maddesini ve dipnotları her zaman okuyun.
Adım 5. Maddenin atıf yaptığı kararları bulun
Bir madde tutarı, listeyi veya süreyi Cumhurbaşkanının ya da bakanlığın belirleyeceğini söylüyorsa bu kararı bulmanız gerekir. Örneğin taşınmaz alımı için ülkeler listesini Cumhurbaşkanı belirler (2644 sayılı Kanun, madde 35), ikamet izni için taşınmazı ise bakanlık (6458 sayılı Kanun, madde 31, altıncı fıkra). Kararlar Resmî Gazete’de ve kurumların sitelerinde aranır. Değişikliklerin nerede yayımlandığı hakkında ayrıntılar No. 16 yazısındadır.
Adım 6. Sonucu kaydedin
Sayfanın bağlantısını, ekran görüntüsünü veya PDF’ini saklayın ve kontrol tarihini yazın: bir yıl sonra metin farklı olabilir. Bu bir avukata ve kurumla uyuşmazlıkta işe yarar.
Tipik hatalar
- Kanunun eski çevirisini kullanmak: çeviriler çoğu zaman yıllarca geride kalır.
- Kanundaki tutarı yürürlükte saymak: tutarları sık sık Cumhurbaşkanı kararları değiştirir (örneğin Ticaret Kanunundaki şirketlerin asgari sermayesi).
- Maddenin kaldırıldığını fark etmemek: numara kalır, ama metin yoktur.
- Kabul tarihini ve yürürlük tarihini karıştırmak.
- İkincil düzenlemeleri ve kurum duyurularını unutmak.
Bunun bölümün diğer yazılarıyla ilişkisi
2025–2026’nın son değişiklikleri No. 15 yazısında toplanmıştır. Metin belirsizse kurumdan yazılı açıklamanın nasıl alınacağını No. 20 yazısında okuyun. Mersin’de daire seçiyorsanız emlak kataloğuyla ve yabancı olarak satın alma rehberiyle başlayın.
Sonuç
Bir kanun maddesinin yürürlükte olup olmadığını anlamak için metni mevzuat.gov.tr’de açın, notları ve dipnotları okuyun, yürürlük tarihini kontrol edin ve maddenin atıf yaptığı kararları bulun. Kontrol tarihini kaydedin. Bölümün diğer sorularını “Türkiye Kanunları” sayfasında okuyun.
Bu yazı avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Örnekler Ekim 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki kanun metinlerinden alınmıştır.
Fotoğraf: Nedim Ardoğa (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons; site komplekslerinin fotoğrafları site sahibinin izniyle kullanılmıştır.
