Devlet Organının Hangi Kararlarına İtiraz Edilebilir ve Hangi Sürelerde?

İkamet izninin reddi, sınır dışı kararı, bilgiye erişimin reddi: Türkiye’de devlet organının hangi kararlarına itiraz edilebileceği ve hangi sürelerde edilebileceği kararın türüne bağlıdır. Genel kural Anayasada yazılıdır, süreleri ve usulü özel kanunlar belirler. Aşağıda kurallar, yabancının hoş olmayan bir karar aldıktan sonra ne yapacağını bilmesi için kanun metinlerine göre, maddeleriyle birlikte toplanmıştır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. İtiraz süreleri kısadır ve kaçırılmaları genellikle düzeltilemez; bu nedenle karar aldığınızda hemen bir avukata başvurun.

Genel kural: idarenin her eylemine karşı mahkeme açıktır

Anayasanın 125. maddesi: idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır. Madde 36, herkese adil yargılanma ve korunma hakkı verir.

“İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır” (Anayasa, madde 125). İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.

İdare mahkemelerine başvuru usulünü İdari Yargılama Usulü Kanunu olan 2577 sayılı Kanun belirler: mevzuat.gov.tr, 2577 sayılı Kanun.

Genel kurala göre süre

2577 sayılı Kanunun 7. maddesi: özel kanunlarda başka bir süre gösterilmemişse Danıştaya ve idare mahkemelerine başvuru için altmış gün, vergi mahkemelerine otuz gün verilir. Süre, kararın yazılı bildirimini izleyen günden başlar. Bu nedenle tebliğ tarihi önemlidir: zarfı, bildirimi ve elektronik bildirimin ekran görüntüsünü saklayın.

Katılmıyorsanız ama henüz mahkemeye gitmeye hazır değilseniz

Madde 10, idareden dava konusu olabilecek bir işlemin yapılmasını istemeye izin verir. Otuz gün içinde yanıt gelmezse istem reddedilmiş sayılır ve süre içinde dava açılabilir. Yanıt gelmiş ama kesin değilse reddedilmiş sayılabilir ya da kesin yanıt beklenebilir; ancak başvuru tarihinden itibaren dört aydan uzun beklenemez. Madde 11, dava açmadan önce üst makamdan işlemin kaldırılmasını veya değiştirilmesini istemeye izin verir; böyle bir başvuru dava açma süresinin işlemesini durdurur.

Yabancılara ilişkin kararlar: 6458 sayılı Kanun

• Sınır dışı. Karar, sonuçlar, itiraz usulü ve süreleri açıklanarak yabancıya, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir. İdare mahkemesine başvuru, tebliğden itibaren yedi gün içinde yapılır (madde 53). Süre işlerken veya dava mahkemedeyken kişi, kendi rızası yoksa sınır dışı edilmez. Mahkeme davayı on beş gün içinde inceler ve kararı kesindir.
• İkamet izni. Ret, uzatmama ve iptal, nasıl itiraz edileceği açıklanarak yabancıya veya avukata tebliğ edilir (madde 25). Retle ilgili olarak aile bağları, ikamet süresi ve çocuğun yararı dikkate alınmalıdır. Kısa dönem ikamet izninde dava, savunmanın sunulmasıyla veya savunma süresinin dolmasıyla görülmeye hazır sayılır (madde 31, yedinci fıkra).
• Vize. Vize reddi ve vizenin iptali ilgiliye tebliğ edilir (madde 17).
• Girişte kabul edilmeme. Girişine izin verilmeyenlere, itiraz hakkını etkili biçimde kullanmanın nasıl olacağını açıklayan karar tebliğ edilir (madde 7, ikinci fıkra).
• İdari para cezaları ve diğer tedbirler. 6458 sayılı Kanun, madde 101’de doğrudan idare mahkemesine başvuruyu öngörür.

Vatandaşlığa ilişkin kararlar: 5901 sayılı Kanun

Vatandaşlığın kazanılması ve kaybına ilişkin kararlar ilgiliye tebliğ edilir; vatandaşlıktan çıkarma kararları ise Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayım günü tebliğ edilmiş sayılır (madde 41). Ret kararına 2577 sayılı Kanunun genel kuralı uyarınca idare mahkemesinde itiraz edilebilir; 5901 sayılı Kanunda ret için özel süre bulamadık, bu nedenle tebliğden itibaren altmış günlük genel süre uygulanır. Kanun hükümleri teknik hataların düzeltilmesine (madde 39) ve hukuki dayanağı olmadan alınan kararların iptaline (madde 40) de izin verir.

Bilgi verilmemesi: 4982 sayılı Kanun

Kurum bilgi vermeyi reddettiyse başvuran, kararın tebliğinden sonra on beş gün içinde Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna başvurabilir; Kurul otuz iş günü içinde karar verir ve böyle bir başvuru mahkemeye başvuru süresini durdurur (madde 13). Türkiye’de ikamet eden yabancılar bu haktan kendilerini ilgilendiren konularda karşılıklılık esasıyla yararlanır (madde 4). Ayrıntılar No. 20 yazısındadır.

Karar aldıktan sonra ne yapmalı

1. Tebliğ tarihini ve yolunu kaydedin.
2. Kararı hangi organın verdiğini ve içinde hangi itiraz süresinin yazılı olduğunu okuyun.
3. Sınır dışı ise yedi günü hatırlayın.
4. Aynı gün Türkiye’de çalışan bir avukatla bağlantı kurun.
5. Süreyi durdurmak için üst makama başvuru (2577 sayılı Kanun, madde 11) gerekip gerekmediğine karar verin.
6. İtiraz sürerken kalış koşullarını ihlal etmeyin.

İlgili konular

Hangi organların karar verdiğini No. 18 yazısında, gerekçeleri belirleyen kanunu 6458 sayılı Kanun yazısında okuyun. Mersin’de konutu katalogda seçebilirsiniz.

Sonuç

Türkiye’de idarenin her kararına mahkemede itiraz edilebilir ve süreler kararın türüne bağlıdır: genel kuralda altmış gün, sınır dışında yedi gün. Tebliğ belgelerini saklayın ve hemen bir avukata başvurun. Bölümün diğer sorularını “Türkiye Kanunları” sayfasında okuyun.

Bu yazı avukat tavsiyesinin yerini tutmaz. Bilgiler 21 Ekim 2026 itibarıyla Anayasa ile 6458, 5901, 2577 ve 4982 sayılı kanun metinlerine göre kontrol edilmiştir.

Fotoğraf: YG01 (CC BY 4.0), Wikimedia Commons; site komplekslerinin fotoğrafları site sahibinin izniyle kullanılmıştır.